بایدها و نبایدهای تغذیهای برای پیشگیری از دیابت بررسی شد
گریز از دیابت
گروه اجتماعی
نه زیاد راه میرویم، نه ورزش میکنیم؛ تغذیه خیلیهایمان هم فستفودهایی است که مملو از کالری هستند و عامل چاقیاند. این چاقی، زمینهساز ابتلا به دیابت است؛ دیابتی که شاید در اسم ساده به نظر بیاید و مردم در مقابل سرطان و بیماریهای دیگر، کمتر از آن واهمه دارند. اما درد و رنجهایی که بیماران مبتلا به دیابت متحمل میشوند، سختتر از آن است که بشود به سادگی از کنارش عبور کرد.
دیابت نوع۲ بیماری پیچیدهای است و عوامل خطر متعددی چون سن، سابقه بیماری در خانواده و نژاد در آن دخالت دارد. بزرگترین عامل خطر، چاقزیستی است که بین ۸۰ تا ۸۵ درصد از خطر ابتلا به این بیماری در افراد را تشکیل میدهد و طبق برآوردهایی که صورت گرفته، افزایش تنها یک کیلوگرم وزن میتواند خطر ابتلا به دیابت را حدود هشت درصد افزایش دهد.
برآوردهای وزارت بهداشت نیز نشان میدهد که بالغبر ۲۴ درصد ایرانیان مبتلا به چاقیاند و حدود ۴۷ درصد نیز اضافه وزن دارند. پیشتر حسین فرشیدی، معاون وزارت بهداشت، گفته بود که بیش از ۵۶ درصد جمعیت بالای ۱۸ سال ایران دارای شاخص توده بدنی بالای۳۰ درصد و مبتلا به اضافه وزن و چاقیاند.
آمار اضافه وزن و چاقی در میان جمعیت زیر ۱۸ سال نیز بالا است، بهطوریکه آمارها نشان میدهد از هر سه دانشآموز یک نفر اضافه وزن دارد!
طناز دهقانی از کارشناسان و صاحبنظران حوزه سلامت دراینباره به «ما» میگوید: «کمتحرکی و تغذیه نامناسب که عملا به چاقی و دیابت منجر شده، بحران بسیار بزرگی برای نظام سلامت به شمار میرود و باید جدی گرفته شود. سالهای دور بالا بودن قند خون و ابتلا به دیابت در کمتر کسی دیده میشد اما این روزها شاید هر کسی در نزدیکی خودش، یک بیمار دیابتی بشناسد و این تازه دیابتیهایی هستند که از بیماری خودشان خبر دارند. تعداد زیادی از مردم ایران از ابتلایشان به دیابت خبر ندارند و بیخبری باعث میشود به همان تغذیه نامناسب سابق و بیتحرکی ادامه دهند و به فکر درمان هم نباشند. البته این بیماری، ویژه ایرانیها نیست.»
نتایج تحقیقات منتشر شده از سوی مجله پزشکی «لنست» حاکی از آن است که درصد بزرگسالان مبتلا به دیابت در سراسر جهان طی سه دهه گذشته دو برابر شده و بیشترین افزایش نیز در کشورهای در حال توسعه بوده است. بر اساس این گزارش، بیماری دیابت وضعیت سلامت حدود ۱۴ درصد از کل بزرگسالان در سراسر جهان را در سال ۲۰۲۲ میلادی به طور جدی تحت تأثیر قرار داده بود؛ این رقم در سال ۱۹۹۰ میلادی هفت درصد بوده است. با در نظر گرفتن جمعیت رو به رشد جهان، تیم محققان بهداشت و سلامت تخمین زدهاند که در حال حاضر حدود ۸۳۰ میلیون نفر در سراسر جهان به دیابت مبتلا هستند و انتظار میرود این رقم تا سال ۲۰۵۰ میلادی به ۱/۳ میلیارد نفر برسد؛ این رقم در سال ۱۹۹۰ میلادی کمتر از ۲۰۰ میلیون نفر بوده است.
بر پایه آمار وزارت بهداشت نیز بیش از ۷/۵ میلیون نفر در ایران به دیابت مبتلا هستند، آمار ابتلا در افراد زیر ۳۰ سال هم در حال افزایش است: «نرخ شیوع دیابت از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ از ۱۰/۸۵ درصد به ۱۴/۱۵ درصد افزایش یافته است؛ رشدی بیش از ۳۰ درصد در کمتر از یک دهه. در سالهای همهگیری کرونا، به دلیل کمتحرکی ناشی از قرنطینه و تغییر در الگوی غذایی، روند ابتلا سرعت بیشتری گرفت. یکی از پژوهشهای مرکز تحقیقات دیابت نشان میدهد سالانه یک درصد به جمعیت مبتلایان به دیابت و ۴ درصد به پیشدیابتیها افزوده میشود.»
چه کسانی در معرض خطر دیابت هستند؟
دهقانی با اشاره به گروههای در معرض خطر دیابت میگوید: «افرادی که بیش از همه در معرض دیابت قرار دارند افراد مبتلا به چاقی، افرادی که عادت به پرخوری دارند، افرادی که تمایل زیادی به مصرف مواد شیرین بیش از اندازه دارند و مثلا همواره در سبد غذایی روزانه خود شیرینی وجود دارد، افرادی که عادت به مصرف میوه و سبزی ندارند و در عوض مواد پرکربوهیدرات و نشاستهای بیشتری مصرف میکنند، افرادی که علاوه بر پرخوری، تحرک و فعالیت بدنی کمی دارند و رغبتی به تحرک از خود نشان نمیدهند و همچنین افرادی که در سابقه خانوادگی آنها دیابت وجود دارد. همه عوامل اشاره شده فرد را مستعد دیابت میکند و از آنجا که دیابت بیماری خاموش است و به سادگی و در مراحل اولیه افزایش قند خون قابلشناسایی نیست، ممکن است ابتدا با علامتی همچون پرنوشی و پرادراری و همچنین گرسنگی همیشگی و سیریناپذیری خود را نشان دهد.»
این کارشناس و صاحبنظر در حوزه سلامت با اشاره به اهمیت تغذیه در پیشگیری از دیابت اظهار میکند: «فستفودهایی مثل انواع ساندویچ و غذاهایی با روغن و نمک و روغنهای حاوی کلسترول بالا و انواع سسها یکی از عوامل مبتلا شدن به دیابت هستند. شاید تصور اینکه مصرف زیاد فستفود و شیرینی، روزی را پیش پایمان بگذارد که نه بتوانیم لب به این غذاها و شیرینیها و قند بزنیم و نه بتوانیم زندگی آرامی بدون مصرف دارو و آمپولهای انسولین داشته باشیم، باعث شود حواسمان را خیلی بیشتر به تغذیهمان جمع کنیم. از سوی دیگر باید توجه کرد که نوع یک دیابت در سنین مدرسه بروز میکند و عموما ارتباط مستقیمی با تغذیه دارد و با توجه به اینکه در این سن ابتلا به دیابت خودش را نشان نمیدهد، بیماری پیشرفت میکند و در سنین بعد از 25سالگی، تبدیل به بحران بزرگ زندگی دیابتی و خانوادهاش میشود. هرچند که خیلیها دیابت را بیماری شهریها میدانند اما در این سالها چاقی و دیابت با توجه به تغییر سبک زندگی و تغذیه، در روستاها هم گسترده شده است.»
راهکارهایی برای کاهش خطر ابتلا و پیشگیری از آن
دهقانی درپاسخ به اینکه چه راهکارهایی برای پیشگیری از دیابت وجود دارد، توضیح میدهد: «افزایش دسترسی مردم به مواد غذایی مفید و سالم، آموزش صنف قنادان و عرضه شیرینیهای رژیمی، تعدیل استاندارد تنقلات و خوراکیهای شیرین و پرشکر و...، ایجاد ضمانت اجرایی برای تولیدکنندگان مواد غذایی برای تولید مواد غذایی سالم و کمشکر و کمنمک و کمچرب، نظارت مستمر و سختگیرانه بر مواد غذایی و تنقلات ارائهشده در بوفه مدارس، بازنگری استانداردهای مواد غذایی قابل تولید در کشور همه و همه از راهکارهای کنترل و پیشگیری از دیابت در سطوح ملی و سیاستگذاریهای کلان کشور است که عمدتا باید از سوی وزارت بهداشت و البته سازمانهای دولتی دیگری همچون استاندارد در دست اقدام باشد. از طرفی آموزش و پرورش نیز باید از همکاران اصلی و بازوان اجرایی وزارت بهداشت در اصلاح غذا و تغذیه در جامعه باشد، چراکه اکنون بیش از هر زمان دیگری وضعیت تغذیه مردم نامطلوب است.»
این کارشناس به تعدادی از رفتارها و عادات تغذیهای ناسالم اشاره کرده و میگوید: «مصرف مواد غذایی در وضعیتی که احساس گرسنگی وجود ندارد، خوردن بیش از مقدار مورد نیاز تا رسیدن به حال سیری، تند غذا خوردن که سبب میشود دیرتر احساس سیری کنیم، ریزهخواری که در بین وعدههای غذایی بدون برنامه و به طور مداوم بهویژه از مواد غذایی پرکالری صورت گیرد و... همه از عادات تغذیهای نادرست است و پرخوری محسوب میشود. نخوردن میوه و سبزی به اندازه لازم و کافی که توصیه میشود مجموعا حداقل پنج سهم میوه و سبزی در روز مصرف شود. فیبر موجود در این دو گروه از مواد غذایی در تنظیم قند و کلسترول خون، میزان اشتها و تأمین ریزمغذیهای ضروری برای بدن مفید هستند. همچنین استفاده مداوم از نانهای سفید بدون سبوس، کمی استفاده از انواع حبوبات که حاوی فیبرهای مفید هستند از عادات تغذیهای غلط است. عدم تحرک یا کمتحرکی و نداشتن برنامه منظم ورزشی نیز از عواملی است که روی سوخت و ساز مواد در بدن اثر دارد، حرکات ورزشی منظم میزان اکسیژنرسانی به سلولها را افزایش داده و جریان خون در بدن را تسهیل میکند.»
کیفیت پایین کربوهیدرات عامل اصلی دیابت نوع ۲
این کارشناس بیان میکند: «صرفنظر از نوع ارثی دیابت، این بیماری ارتباط نزدیکی با عادات غذایی و میزان تحرک بدنی انسان دارد و با توجه به سیر رو به افزایش تعداد مبتلایان در دنیا، در صورتی که عادات غذایی سالم را در پیش نگیریم و تغذیه سالم برای کودکان سرزمین ما برنامهریزی نشده و آگاهی والدین در این خصوص تبدیل به باور و عملکرد درست در تغذیه خود و کودکانشان نشود، متأسفانه این سیر صعودی ابتلا همچنان ادامه خواهد داشت. در این صورت بیماران دیابتی باید از مصرف مواد غذایی با سدیم بالا نظیر غذاهای شور، کالباس، سوسیس، پنیر پیتزا، چیپس، پفک و غذاهای کنسروی؛ مواد غذایی پرچرب حاوی کلسترول بالا یا اسیدهای چرب ترانس نظیر لبنیات پرچرب، کره، خامه، غذاهای سرخشده، گوشتهای قرمز پرچرب و روغن جامد؛ مواد غذایی حاوی قندهای ساده نظیر قند و شکر، عسل، مربا، انواع شیرینیها، نوشابههای گازدار، انواع بستنی و آب میوههای تجاری پرهیز کنند. بنابراین یک فرد دیابتی بیشتر باید مواد غذایی مانند سبزیجات به خصوص سبزیجات تیرهرنگ و برگدار، حبوبات، نانهای سبوسدار مانند نان سنگک، شیر و ماست کمچرب، روغنزیتون و گردو، ماهی و غذاهای دریایی و مصرف متعادل میوهها را در رژیم غذایی خود بگنجاند.»
دهقانی در ادامه با استناد بر نتایج یک پژوهش عنوان میکند: «نتایج یک مطالعه نشان میدهد که کیفیت پایین کربوهیدرات عامل اصلی دیابت نوع ۲ مرتبط با رژیم غذایی در کل جهان است که با توجه به بازه زمانی و برخی ملیتها، ویژگیهای متفاوتی دارد. در این مطالعه آمده است: «این یافتهها ضرورت تمرکز ملی و جهانی بر بهبود تغذیه و کاهش بار مخرب دیابت را نشان میدهد.» مطابق تحلیلی که در این مطالعه صورت گرفته، رژیمهای غذایی بیکیفیت به بروز بیشتر این بیماری مزمن در مردان نسبت به زنان، جوانان نسبت به سالمندان و شهرنشینان نسبت به روستاییان منجر شده است. بالاترین نرخ ابتلا به دیابت نوع ۲ ناشی از رژیم غذایی در اروپای مرکزی و شرقی و همینطور آسیای میانه است و احتمالا این امر به دلیل وجود دادهها از کشورهایی از جمله لهستان و روسیه است که رژیم غذاییشان حاوی مقدار زیادی گوشت قرمز، گوشت فراوریشده و سیبزمینی است.»
چه باید کرد؟
دهقانی خاطرنشان میکند: «بدون تردید چنانچه این بیماری مهار نشود، باتوجه به پیشبینی افزایش ابتلای جهانی آن، روی سلامتی جمعیت، بهرهوری اقتصادی و ظرفیت نظام مراقبتهای بهداشتی جهانی تأثیر منفی خواهد گذاشت و نابرابریهای سلامتی ایجاد خواهد کرد. طبعا بررسی یافتههای مطالعاتی به اطلاعرسانی اولویتهای تغذیهای برای پزشکان، سیاستگذاران و تصمیمگیرندگان بخش خصوصی کمک میکند؛ چون آنها برای مقابله با این بیماری همهگیر جهانی میتوانند انتخابهای غذایی سالمتری را ترویج کنند. در کشور ما نیز مردم باید اطلاعات و آموزشهای ارائهشده ازسوی وزارت بهداشت، دانشگاههای علوم پزشکی و شبکههای سلامت را به کار بسته و عملا در عادات تغذیهای خود اعمال کنند. انجمنها باید به یاری بخش دولتی آمده و با برد بیشتری که از لحاظ دسترسی به لایههای مختلف جامعه پیدا میکنند آموزشها را منتقل کرده و اطلاعرسانی در خصوص تغذیه سالم را در جامعه انجام دهند. سرمایهگذاریهای مردم نیز در این خصوص میتواند به انجمنها در دسترسی به اهداف سلامتنگر آنان کمک کرده و سیر بهبود عادات تغذیهای را در جامعه تندتر کند.»
نه زیاد راه میرویم، نه ورزش میکنیم؛ تغذیه خیلیهایمان هم فستفودهایی است که مملو از کالری هستند و عامل چاقیاند. این چاقی، زمینهساز ابتلا به دیابت است؛ دیابتی که شاید در اسم ساده به نظر بیاید و مردم در مقابل سرطان و بیماریهای دیگر، کمتر از آن واهمه دارند. اما درد و رنجهایی که بیماران مبتلا به دیابت متحمل میشوند، سختتر از آن است که بشود به سادگی از کنارش عبور کرد.
دیابت نوع۲ بیماری پیچیدهای است و عوامل خطر متعددی چون سن، سابقه بیماری در خانواده و نژاد در آن دخالت دارد. بزرگترین عامل خطر، چاقزیستی است که بین ۸۰ تا ۸۵ درصد از خطر ابتلا به این بیماری در افراد را تشکیل میدهد و طبق برآوردهایی که صورت گرفته، افزایش تنها یک کیلوگرم وزن میتواند خطر ابتلا به دیابت را حدود هشت درصد افزایش دهد.
برآوردهای وزارت بهداشت نیز نشان میدهد که بالغبر ۲۴ درصد ایرانیان مبتلا به چاقیاند و حدود ۴۷ درصد نیز اضافه وزن دارند. پیشتر حسین فرشیدی، معاون وزارت بهداشت، گفته بود که بیش از ۵۶ درصد جمعیت بالای ۱۸ سال ایران دارای شاخص توده بدنی بالای۳۰ درصد و مبتلا به اضافه وزن و چاقیاند.
آمار اضافه وزن و چاقی در میان جمعیت زیر ۱۸ سال نیز بالا است، بهطوریکه آمارها نشان میدهد از هر سه دانشآموز یک نفر اضافه وزن دارد!
طناز دهقانی از کارشناسان و صاحبنظران حوزه سلامت دراینباره به «ما» میگوید: «کمتحرکی و تغذیه نامناسب که عملا به چاقی و دیابت منجر شده، بحران بسیار بزرگی برای نظام سلامت به شمار میرود و باید جدی گرفته شود. سالهای دور بالا بودن قند خون و ابتلا به دیابت در کمتر کسی دیده میشد اما این روزها شاید هر کسی در نزدیکی خودش، یک بیمار دیابتی بشناسد و این تازه دیابتیهایی هستند که از بیماری خودشان خبر دارند. تعداد زیادی از مردم ایران از ابتلایشان به دیابت خبر ندارند و بیخبری باعث میشود به همان تغذیه نامناسب سابق و بیتحرکی ادامه دهند و به فکر درمان هم نباشند. البته این بیماری، ویژه ایرانیها نیست.»
نتایج تحقیقات منتشر شده از سوی مجله پزشکی «لنست» حاکی از آن است که درصد بزرگسالان مبتلا به دیابت در سراسر جهان طی سه دهه گذشته دو برابر شده و بیشترین افزایش نیز در کشورهای در حال توسعه بوده است. بر اساس این گزارش، بیماری دیابت وضعیت سلامت حدود ۱۴ درصد از کل بزرگسالان در سراسر جهان را در سال ۲۰۲۲ میلادی به طور جدی تحت تأثیر قرار داده بود؛ این رقم در سال ۱۹۹۰ میلادی هفت درصد بوده است. با در نظر گرفتن جمعیت رو به رشد جهان، تیم محققان بهداشت و سلامت تخمین زدهاند که در حال حاضر حدود ۸۳۰ میلیون نفر در سراسر جهان به دیابت مبتلا هستند و انتظار میرود این رقم تا سال ۲۰۵۰ میلادی به ۱/۳ میلیارد نفر برسد؛ این رقم در سال ۱۹۹۰ میلادی کمتر از ۲۰۰ میلیون نفر بوده است.
بر پایه آمار وزارت بهداشت نیز بیش از ۷/۵ میلیون نفر در ایران به دیابت مبتلا هستند، آمار ابتلا در افراد زیر ۳۰ سال هم در حال افزایش است: «نرخ شیوع دیابت از سال ۱۳۹۵ تا ۱۴۰۱ از ۱۰/۸۵ درصد به ۱۴/۱۵ درصد افزایش یافته است؛ رشدی بیش از ۳۰ درصد در کمتر از یک دهه. در سالهای همهگیری کرونا، به دلیل کمتحرکی ناشی از قرنطینه و تغییر در الگوی غذایی، روند ابتلا سرعت بیشتری گرفت. یکی از پژوهشهای مرکز تحقیقات دیابت نشان میدهد سالانه یک درصد به جمعیت مبتلایان به دیابت و ۴ درصد به پیشدیابتیها افزوده میشود.»
چه کسانی در معرض خطر دیابت هستند؟
دهقانی با اشاره به گروههای در معرض خطر دیابت میگوید: «افرادی که بیش از همه در معرض دیابت قرار دارند افراد مبتلا به چاقی، افرادی که عادت به پرخوری دارند، افرادی که تمایل زیادی به مصرف مواد شیرین بیش از اندازه دارند و مثلا همواره در سبد غذایی روزانه خود شیرینی وجود دارد، افرادی که عادت به مصرف میوه و سبزی ندارند و در عوض مواد پرکربوهیدرات و نشاستهای بیشتری مصرف میکنند، افرادی که علاوه بر پرخوری، تحرک و فعالیت بدنی کمی دارند و رغبتی به تحرک از خود نشان نمیدهند و همچنین افرادی که در سابقه خانوادگی آنها دیابت وجود دارد. همه عوامل اشاره شده فرد را مستعد دیابت میکند و از آنجا که دیابت بیماری خاموش است و به سادگی و در مراحل اولیه افزایش قند خون قابلشناسایی نیست، ممکن است ابتدا با علامتی همچون پرنوشی و پرادراری و همچنین گرسنگی همیشگی و سیریناپذیری خود را نشان دهد.»
این کارشناس و صاحبنظر در حوزه سلامت با اشاره به اهمیت تغذیه در پیشگیری از دیابت اظهار میکند: «فستفودهایی مثل انواع ساندویچ و غذاهایی با روغن و نمک و روغنهای حاوی کلسترول بالا و انواع سسها یکی از عوامل مبتلا شدن به دیابت هستند. شاید تصور اینکه مصرف زیاد فستفود و شیرینی، روزی را پیش پایمان بگذارد که نه بتوانیم لب به این غذاها و شیرینیها و قند بزنیم و نه بتوانیم زندگی آرامی بدون مصرف دارو و آمپولهای انسولین داشته باشیم، باعث شود حواسمان را خیلی بیشتر به تغذیهمان جمع کنیم. از سوی دیگر باید توجه کرد که نوع یک دیابت در سنین مدرسه بروز میکند و عموما ارتباط مستقیمی با تغذیه دارد و با توجه به اینکه در این سن ابتلا به دیابت خودش را نشان نمیدهد، بیماری پیشرفت میکند و در سنین بعد از 25سالگی، تبدیل به بحران بزرگ زندگی دیابتی و خانوادهاش میشود. هرچند که خیلیها دیابت را بیماری شهریها میدانند اما در این سالها چاقی و دیابت با توجه به تغییر سبک زندگی و تغذیه، در روستاها هم گسترده شده است.»
راهکارهایی برای کاهش خطر ابتلا و پیشگیری از آن
دهقانی درپاسخ به اینکه چه راهکارهایی برای پیشگیری از دیابت وجود دارد، توضیح میدهد: «افزایش دسترسی مردم به مواد غذایی مفید و سالم، آموزش صنف قنادان و عرضه شیرینیهای رژیمی، تعدیل استاندارد تنقلات و خوراکیهای شیرین و پرشکر و...، ایجاد ضمانت اجرایی برای تولیدکنندگان مواد غذایی برای تولید مواد غذایی سالم و کمشکر و کمنمک و کمچرب، نظارت مستمر و سختگیرانه بر مواد غذایی و تنقلات ارائهشده در بوفه مدارس، بازنگری استانداردهای مواد غذایی قابل تولید در کشور همه و همه از راهکارهای کنترل و پیشگیری از دیابت در سطوح ملی و سیاستگذاریهای کلان کشور است که عمدتا باید از سوی وزارت بهداشت و البته سازمانهای دولتی دیگری همچون استاندارد در دست اقدام باشد. از طرفی آموزش و پرورش نیز باید از همکاران اصلی و بازوان اجرایی وزارت بهداشت در اصلاح غذا و تغذیه در جامعه باشد، چراکه اکنون بیش از هر زمان دیگری وضعیت تغذیه مردم نامطلوب است.»
این کارشناس به تعدادی از رفتارها و عادات تغذیهای ناسالم اشاره کرده و میگوید: «مصرف مواد غذایی در وضعیتی که احساس گرسنگی وجود ندارد، خوردن بیش از مقدار مورد نیاز تا رسیدن به حال سیری، تند غذا خوردن که سبب میشود دیرتر احساس سیری کنیم، ریزهخواری که در بین وعدههای غذایی بدون برنامه و به طور مداوم بهویژه از مواد غذایی پرکالری صورت گیرد و... همه از عادات تغذیهای نادرست است و پرخوری محسوب میشود. نخوردن میوه و سبزی به اندازه لازم و کافی که توصیه میشود مجموعا حداقل پنج سهم میوه و سبزی در روز مصرف شود. فیبر موجود در این دو گروه از مواد غذایی در تنظیم قند و کلسترول خون، میزان اشتها و تأمین ریزمغذیهای ضروری برای بدن مفید هستند. همچنین استفاده مداوم از نانهای سفید بدون سبوس، کمی استفاده از انواع حبوبات که حاوی فیبرهای مفید هستند از عادات تغذیهای غلط است. عدم تحرک یا کمتحرکی و نداشتن برنامه منظم ورزشی نیز از عواملی است که روی سوخت و ساز مواد در بدن اثر دارد، حرکات ورزشی منظم میزان اکسیژنرسانی به سلولها را افزایش داده و جریان خون در بدن را تسهیل میکند.»
کیفیت پایین کربوهیدرات عامل اصلی دیابت نوع ۲
این کارشناس بیان میکند: «صرفنظر از نوع ارثی دیابت، این بیماری ارتباط نزدیکی با عادات غذایی و میزان تحرک بدنی انسان دارد و با توجه به سیر رو به افزایش تعداد مبتلایان در دنیا، در صورتی که عادات غذایی سالم را در پیش نگیریم و تغذیه سالم برای کودکان سرزمین ما برنامهریزی نشده و آگاهی والدین در این خصوص تبدیل به باور و عملکرد درست در تغذیه خود و کودکانشان نشود، متأسفانه این سیر صعودی ابتلا همچنان ادامه خواهد داشت. در این صورت بیماران دیابتی باید از مصرف مواد غذایی با سدیم بالا نظیر غذاهای شور، کالباس، سوسیس، پنیر پیتزا، چیپس، پفک و غذاهای کنسروی؛ مواد غذایی پرچرب حاوی کلسترول بالا یا اسیدهای چرب ترانس نظیر لبنیات پرچرب، کره، خامه، غذاهای سرخشده، گوشتهای قرمز پرچرب و روغن جامد؛ مواد غذایی حاوی قندهای ساده نظیر قند و شکر، عسل، مربا، انواع شیرینیها، نوشابههای گازدار، انواع بستنی و آب میوههای تجاری پرهیز کنند. بنابراین یک فرد دیابتی بیشتر باید مواد غذایی مانند سبزیجات به خصوص سبزیجات تیرهرنگ و برگدار، حبوبات، نانهای سبوسدار مانند نان سنگک، شیر و ماست کمچرب، روغنزیتون و گردو، ماهی و غذاهای دریایی و مصرف متعادل میوهها را در رژیم غذایی خود بگنجاند.»
دهقانی در ادامه با استناد بر نتایج یک پژوهش عنوان میکند: «نتایج یک مطالعه نشان میدهد که کیفیت پایین کربوهیدرات عامل اصلی دیابت نوع ۲ مرتبط با رژیم غذایی در کل جهان است که با توجه به بازه زمانی و برخی ملیتها، ویژگیهای متفاوتی دارد. در این مطالعه آمده است: «این یافتهها ضرورت تمرکز ملی و جهانی بر بهبود تغذیه و کاهش بار مخرب دیابت را نشان میدهد.» مطابق تحلیلی که در این مطالعه صورت گرفته، رژیمهای غذایی بیکیفیت به بروز بیشتر این بیماری مزمن در مردان نسبت به زنان، جوانان نسبت به سالمندان و شهرنشینان نسبت به روستاییان منجر شده است. بالاترین نرخ ابتلا به دیابت نوع ۲ ناشی از رژیم غذایی در اروپای مرکزی و شرقی و همینطور آسیای میانه است و احتمالا این امر به دلیل وجود دادهها از کشورهایی از جمله لهستان و روسیه است که رژیم غذاییشان حاوی مقدار زیادی گوشت قرمز، گوشت فراوریشده و سیبزمینی است.»
چه باید کرد؟
دهقانی خاطرنشان میکند: «بدون تردید چنانچه این بیماری مهار نشود، باتوجه به پیشبینی افزایش ابتلای جهانی آن، روی سلامتی جمعیت، بهرهوری اقتصادی و ظرفیت نظام مراقبتهای بهداشتی جهانی تأثیر منفی خواهد گذاشت و نابرابریهای سلامتی ایجاد خواهد کرد. طبعا بررسی یافتههای مطالعاتی به اطلاعرسانی اولویتهای تغذیهای برای پزشکان، سیاستگذاران و تصمیمگیرندگان بخش خصوصی کمک میکند؛ چون آنها برای مقابله با این بیماری همهگیر جهانی میتوانند انتخابهای غذایی سالمتری را ترویج کنند. در کشور ما نیز مردم باید اطلاعات و آموزشهای ارائهشده ازسوی وزارت بهداشت، دانشگاههای علوم پزشکی و شبکههای سلامت را به کار بسته و عملا در عادات تغذیهای خود اعمال کنند. انجمنها باید به یاری بخش دولتی آمده و با برد بیشتری که از لحاظ دسترسی به لایههای مختلف جامعه پیدا میکنند آموزشها را منتقل کرده و اطلاعرسانی در خصوص تغذیه سالم را در جامعه انجام دهند. سرمایهگذاریهای مردم نیز در این خصوص میتواند به انجمنها در دسترسی به اهداف سلامتنگر آنان کمک کرده و سیر بهبود عادات تغذیهای را در جامعه تندتر کند.»
تیتر خبرها
تیترهای روزنامه
-
مجلس برای تثبیت اقتصادی و بهبود دستمزدها گام برمیدارد
-
هماهنگی دستگاههای اجرایی شرط اصلی بهبود معیشت مردم است
-
اینترنت در دوراهی امنیت و اقتصاد
-
درآمدی بر تبیین فتنه آمریکایی
-
تجزیه منطقه راهبرد مشترک واشنگتن و تلآویو است
-
بودجه ۱۴۰۵ با رویکرد معیشتمحور
-
گریز از دیابت
-
اروپا و جاهطلبیهای نوین آمریکا
-
بومرنگی که به اروپا بازگشت
-
شهید قوی است مثل عباس
